Đề án chuyển đổi số trong tố tụng hình sự và thi hành án

Ngày 10/03/2026, Đề án chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án đã được thông qua với những nội dung quan trọng về mục tiêu, phạm vi, đối tượng áp dụng cũng như nhiệm vụ và giải pháp về lộ trình chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án hình sự đến hết năm 2027. Đề án được xây dựng trên cơ sở quán triệt và cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về cải cách tư pháp gắn với chuyển đổi số; đồng thời bảo đảm tổ chức thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các quy định của pháp luật có liên quan đến số hóa hồ sơ và sử dụng chữ ký số trong hoạt động tố tụng hình sự, thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự.

1. Mục tiêu

Mục tiêu tổng quát mà Đề án hướng tới nhằm giúp cho việc quản lý hồ sơ, tài liệu trong hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án hình sự được triển khai thống nhất, liên thông toàn bộ các khâu từ khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự song vẫn phải đảm bảo yêu cầu an ninh mạng, bảo mật thông tin và an toàn dữ liệu theo quy định. Theo đó, mỗi ngành, cơ quan liên quan đều phải xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu điện tử tập trung, phù hợp chức năng, nhiệm vụ của mình nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian xử lý song vẫn công khai, minh bạch, tuân thủ pháp luật, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hoạt động tư pháp.

Bên cạnh đó, Đề án đã xây dựng mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn:

- Đến hết Quý III/2026: 100% các cơ quan, bộ, ngành tham gia Đề án (Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Quốc phòng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính…) hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung của từng ngành; nâng cấp, hoàn thiện phần mềm nghiệp vụ chuyên ngành đáp ứng yêu cầu số hóa hồ sơ, quản lý hồ sơ điện tử, tích hợp chữ ký số công vụ, sẵn sàng kết nối liên thông; thống nhất sử dụng mã hồ sơ điện tử duy nhất cho mỗi vụ án hình sự làm căn cứ quản lý xuyên suốt.

- Đến hết Quý IV/2026: Hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu dùng chung tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia làm nền tảng trung gian điều phối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan trong toàn bộ quy trình tố tụng hình sự và thi hành án hình sự; quản lý danh mục và trạng thái dữ liệu chia sẻ liên ngành (hồ sơ vụ án, quyết định tố tụng, lịch xét xử, bản án, quyết định thi hành án…); đồng bộ tự động theo phân quyền và cảnh báo, nhắc việc khi phát sinh cập nhật; bảo đảm thông tin liên thông được ký số, ghi nhật ký đầy đủ, đúng thẩm quyền, an toàn và bảo mật.

- Đến hết năm 2027: Triển khai trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm vận hành toàn bộ trình tự tố tụng hình sự và thi hành án hình sự trên môi trường số, đạt các chỉ tiêu:

+ 100% tài liệu, hồ sơ vụ án hình sự đủ điều kiện được số hóa và quản lý thống nhất trong hồ sơ điện tử; văn bản tố tụng được tạo lập điện tử và ký số ngay khi ban hành, tài liệu giấy hoặc chứng cứ được số hóa và gắn vào hồ sơ điện tử; hồ sơ giấy chỉ lưu theo yêu cầu bắt buộc để đối chiếu hoặc kiểm tra.

+ 100% tổ chức, cá nhân có thẩm quyền được cấp chứng thư chữ ký số chuyên dùng công vụ; 100% văn bản điện tử đủ điều kiện được ký số theo thẩm quyền, ghi nhật ký đầy đủ, bảo đảm tính toàn vẹn và giá trị pháp lý.

+ 100% hệ thống thông tin trong phạm vi Đề án được triển khai biện pháp bảo đảm an toàn thông tin theo cấp độ; dữ liệu bí mật nhà nước được bảo vệ theo quy định cơ yếu, quản lý truy cập theo phân quyền và lưu vết đầy đủ.

2. Yêu cầu

Đề án được triển khai thống nhất trong toàn quốc, áp dụng cho các cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự; cơ quan, người có thẩm quyền thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự; cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan và đảm bảo các yêu cầu sau:

- Yêu cầu chung;

- Yêu cầu về phần mềm nghiệp vụ;

- Yêu cầu về cơ sở dữ liệu và quản lý hồ sơ điện tử;

- Yêu cầu về số hóa hồ sơ, tài liệu;

- Yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật và kết nối, chia sẻ dữ liệu;

- Yêu cầu về chữ ký số, xác thực và giá trị pháp lý;

- Yêu cầu về an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ bí mật nhà nước.

3. Nhiệm vụ

- Hoàn thiện môi trường pháp lý;

- Xây dựng hạ tầng kỹ thuật;

- Nâng cấp hệ thống phần mềm, cơ sở dữ liệu;

- Triển khai chữ ký số và số hóa hồ sơ điện tử;

- Bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin;

- Đào tạo và triển khai áp dụng.

4. Giải pháp

- Giải pháp về tổ chức và phối hợp liên ngành;

- Giải pháp về công nghệ, kỹ thuật;

- Giải pháp thực hiện số hóa;

- Giải pháp về kết nối, chia sẻ dữ liệu;

- Giải pháp về đào tạo và quản lý nhân sự;

- Giải pháp truyền thông, nâng cao nhận thức.

5. Trách nhiệm của Bộ Công an

- Đề xuất thành lập Ban Chỉ đạo liên ngành triển khai Đề án, thành lập gồm đại diện lãnh đọa các bộ, ngành, cơ quan liên quan; đồng thời thành lập Tổ Gi úp việc Ban Chỉ đạo để hỗ trợ triển khai các nhiệm vụ chung.

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng và ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự về chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng hình sự (bao gồm nội dung số hóa hồ sơ, ký số, chia sẻ dữ liệu… theo các quy định tại Khoản 5 Điều 131, Khoản 3 Điều 132, Khoản 1 Điều 137, Khoản 3 Điều 141 Bộ luật Tố tụng hình sự).

- Chủ trì nâng cấp, hoàn thiện và phát triển phần mềm phục vụ hoạt động điều tra áp dụng thống nhất đối với các Cơ quan điều tra, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trên phạm vi toàn quốc.

- Chủ trì nâng cấp, hoàn thiện các hệ thống phần mềm phục vụ công tác quản lý tạm giữ, tạm giam và phần mềm thi hành án hình sự trong Bộ Công an và Bộ Quốc phòng.

- Đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, cở dữ liệu và trang cấp thiết bị phục vụ số hóa, bảo đảm yêu cầu triển khai, vận hành trong Công an nhân dân trên phạm vi toàn quốc.

- Chủ trì xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống Cơ sở dữ liệu dùng chung tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, bảo đảm kết nối, chia sẻ thông tin thông suốt giữa các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng và cơ quan thi hành án hình sự.

- Chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương thực hiện nghiêm túc việc số hóa hồ sơ và sử dụng chữ ký số trong giai đoạn điều tra, tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự. Đồng thời, bảo đram cập nhật đầy đủ dữ liệu điều tra hình sự vào cơ sở dữ liệu điện tuer nội bộ ngành Công an và đồng bộ liên ngành./.

Thiếu tá Vũ Thị Hồng Phương – Khoa Luật